Het gedachtegoed van Kerk met beide benen in de buurt komt uit Afrika: Umoja

Wat is umoja?

Umoja helpt kerken met beide benen in de buurt te staan. Het programma biedt kerken handvatten om zich te verbinden aan het dagelijks leven van mensen in de buurt. Wij geloven dat hierdoor gemeenschappen tot bloei komen. Door betrokken te raken bij elkaars leven kun je veel meer voor elkaar betekenen. Umoja betekent ‘samen’ en wat ons betreft is dat een werkwoord. Het is elkaar actief opzoeken en ontdekken hoe je met elkaar, in plaats van naast elkaar kunt leven. Umoja is een programma dat gemaakt is om je daarbij op weg te helpen en zo mensen uit jouw kerk en jouw buurt weer bij elkaar te brengen. Vanuit de relaties die dan ontstaan bloeien zowel de kerk als de buurt op! Jonge ouders uit de kerk en uit de buurt die samen besluiten een Opvoed café te starten, kerken die een avond organiseren met dienstverleners uit de wijk en buurten die de kerk vragen mee te doen met buurtmaaltijden. Zomaar een paar voorbeelden van wat er kan gebeuren als je van ‘samen’ een werkwoord maakt. In verschillende plaatsen zien we dat Umoja werkt. Het is onze droom dat de kerk overal met beide benen in de buurt komt te staan.

Uit Afrika

Rond de eeuwwisseling ontwikkelden kerken in Oeganda en Kenia het Umoja concept met als doel om kerken en gemeenschappen te mobiliseren. Vanuit een herontdekking van de Bijbel, werden mensen gestimuleerd hun eigen hulpmiddelen in kaart te brengen om zo in samenwerking met de gehele gemeenschap de gezamenlijke problematiek aan te pakken. Umoja (wat “saamhorigheid” betekent) bleek een succesvolle aanpak. Hele gemeenschappen begonnen te veranderen, mensen kwamen uit de spiraal van armoede en hervonden hun stem om op te komen tegen onrecht. Inmiddels is Umoja in diverse landen vertaald en gecontextualiseerd. Wereldwijd zitten meer dan 3000 kerken in een Umoja proces.

Onderdeel van Tearfund

Tearfund ontdekte dit proces van community-ontwikkeling in de zuidelijke landen en werd erdoor geïnspireerd. Ondertussen is het gedachtegoed niet meer weg te denken in de werkwijze van Tearfund. En daarom is het principe van Umoja, het kerk zijn met beide benen in de buurt, een onderdeel van Programma Nederland van Tearfund.

Samenwerking met Co-creators

Het Umoja materiaal is geschikt gemaakt voor de Nederlandse situatie. Maar het programma is nog lang niet af! In samenwerking met ‘co-creators’ werken we aan het verder ontwikkelen en verfijnen van het programma. We netwerken met zowel onderzoek- en onderwijsinstellingen op het veld van social work en theologie, als landelijke netwerkorganisaties en ondersteunende bureau’s van kerken of organisaties die met kerken samenwerken met het oog op hun presentie in de buurt.

Het is een on-going proces waarbij we steeds leren en bijsturen. Heb jij zelf goede ideeën? Laat het ons weten!

Uniek concept

De unieke kracht van Umoja, Met beide benen in de buurt, zit in (de combinatie van) 9 belangrijke kenmerken:

  1. De motivatie en inspiratie ligt in een creatieve herontdekking en bestudering van de bijbel.
  2. Het heeft een integrale benadering waarin wordt ingezet op herstel van relaties op alle niveaus: relatie met God, met jezelf, met je medemens en met de schepping.
  3. Het brengt hulpmiddelen van kerken en noden van de buurt in kaart.
  4. Het is een proces waarvan de geloofsgemeenschap zelf eigenaar is.
  5. Samenwerking staat centraal. 
  6. Het proces is een maatwerkaanpak die aansluit bij de bestaande kerkelijke context.
  7. Het is wederzijds leren: wij leren van Afrika.
  8. Het sluit aan bij het actuele verlangen van kerken naar een dienstbare houding.
  9. Het is een on-going proces en geen cursus.