Umoja in Woerden

Als je de buurt wilt leren kennen, moet je in elk geval even langsgaan bij de pizzeria. Dat is de tip die de kring van CGKV-gemeente Woerden meekrijgt van een wijkdeskundige. In het kader van het Umoja-programma van Tear en Stichting Present heeft de kring een avond waarop ze zich oriënteren op de wijk om te ontdekken welke rol ze daar kunnen spelen. Een spannend proces. Een kerkganger: ‘Ik denk dat we wat koudwatervrees hebben.’ 

CGKV Woerden is een samenwerkingsgemeente van de Christelijke Gereformeerde Kerk en de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt met ongeveer 450 leden. Binnen de gemeente doet een aantal kringen mee met het Umoja-programma, elk op zijn eigen tempo. Umoja betekent ‘samen’, en het programma is een ontdekkingstocht naar de positieve rol die je als kerk kunt spelen in de omgeving waar je woont, werkt of je vrije tijd besteedt. De kring die ik vanavond bezoek, is halverwege het proces. Het eerste jaar hebben ze met de Umoja-handleiding en – bijbelstudie stilgestaan bij Gods bedoeling met de kerk in de samenleving. Nu oriënteren ze zich op de mogelijkheden die er in hun omgeving zijn om verbindingen te leggen. Omdat ze verspreid over Woerden wonen, hebben ze ervoor gekozen om zich eerst te richten op de buurt waar het kerkgebouw staat.

Umoja in de praktijk

Ruben Verkerk is een van de kringleden. Anderhalf jaar geleden reisde hij, samen met mensen van verschillende kerken en organisaties, met Tear naar Oeganda waar het initiatief voor het traject is ontstaan. “Gedurende anderhalve week trokken we intensief met elkaar op. We hebben gezien hoe Umoja in de praktijk werkt en veel met elkaar gesproken over geloof en kerk zijn in de buurt. Ik begon meer te begrijpen hoe God het leven bedoeld heeft. Voor de reis was ik ook wel met geloof bezig en was ik actief in de kerk, maar ik had twijfels en een aversie tegen het gevoel van ‘moeten.’

Niet een kwestie van moeten

‘Misschien hebben meerdere christenen dat wel. Je weet dat het om genade gaat, dat je het gratis ontvangt, maar je hebt toch het gevoel iets terug te moeten doen. En inderdaad wordt je in de Bijbel opgeroepen om iets te doen. Maar in Oeganda heb ik ervaren dat dat niet een kwestie is van ‘moeten’, maar dat je verandert door je geloof, vanuit een verlangen naar God en naar recht, met hoop voor de toekomst. Dat is het echte leven. Ik verlang er nu naar om elke dag met God te leven.” Ruben zit in de kerkenraad en werd deel van de stuurgroep van Umoja in Woerden. ‘De komende tijd hoop ik te ontdekken hoe ik dit verlangen meer kan uiten in mijn omgeving.’

Samenhang tussen kerk, missie en omgeving

Kerkgenoot Erie Haak was ook mee naar Oeganda. ‘Door de reis begrijp ik de bedoeling van Umoja, de samenhang tussen kerk, missie en omgeving in de praktijk. Dat je niet alleen christen bent als je op zondag naar de kerk gaat, maar in je leven van elke dag. We kunnen natuurlijk niet de hele kerk op het vliegtuig naar Oeganda zetten, dus proberen we onze ervaringen zo goed mogelijk te delen in de verschillende kringen.’ Ruben: ‘We hopen dat dit als een soort olievlek gaat werken.’

Verbinding in de buurt

Vanavond ontvangt de kring twee medewerkers van Kwintes, een organisatie die begeleid wonen organiseert in de straat waar de kerk staat. Ook twee bewoners zijn meegekomen, een oudere dame en een jonge vrouw. De oudere dame vertelt dat ze het soms moeilijk vindt in deze straat te wonen. ‘Er zijn eieren naar mijn ramen gegooid, er wordt drugs gedeald en auto’s zijn in de brand gestoken.’

De andere bewoner geniet juist van het wonen hier. Ze vertelt dat ze sinds een tijdje ook af en toe naar de kerkdiensten komt, waarop de kringleden enthousiast reageren. De woonbegeleiders van Kwintes vertellen dat ze hopen dat er meer verbinding komt in de buurt. ‘Maar dat kost wel tijd en energie.’ Verderop in de straat is nog een kerk, die onder andere taalcursussen biedt. En Stichting Present heeft in samenwerking met Kwintes eerder een muziekbingo georganiseerd en klusjes gedaan bij mensen thuis. Een andere kring uit de gemeente gaat een spelletjesmiddag organiseren.

Weten wat er in de buurt speelt

Gedurende de avond ontstaat er een brainstorm over activiteiten die georganiseerd kunnen worden: een schaaktoernooi, creatieve workshop, gespreksavond, rommelmarkt of buurtbarbecue. ‘Liever niet ’s ochtends’, adviseert een van de bewoners. ‘Dan slapen we uit.’ Een van de medewerkers van Kwintes moedigt de kringleden aan om langs te gaan bij een markt in de buurt, het koffiehoekje van de plaatselijke Jumbo, en bij de pizzeria omdat de eigenaar goed weet wat er in de buurt speelt. ‘Zelf organiseren we ook een koffieochtend. Kom gerust een keer, we zitten zo dichtbij elkaar, we zijn buren.’

Buiten je comfortzone

Als de mensen van Kwintes afscheid hebben genomen, praten de kringleden nog even door. ‘Is dit inderdaad onze opdracht?’ vraagt een van de kringleden zich af. Ze haalt een bijbeltekst aan waarin staat dat er ‘grote vreugde in de stad’ ontstond door Jezus’ volgelingen, en merkt op dat het goed kan zijn om buiten je comfortzone te treden. Maar, gaat het om activiteiten organiseren? Om helpen? Of meer om ‘er gewoon zijn’ en delen dat je waardevol bent in Gods ogen?

Aansluiten bij wat er al gebeurt in de wijk

De kringleden spreken af de komende weken ook persoonlijk tijd te nemen voor dit proces om te ontdekken welk verlangen ze hebben. ‘Volgens mij moet het niet te kunstmatig en bedacht worden’, aldus een van de kringleden die nog niet zo lang geleden christen werd. ‘Niet vanuit de gedachte: ‘Ik ben christen dus nu moet ik iets doen’, maar vanuit jouw mens-zijn contact leggen met een ander mens.’ Iemand anders oppert: ‘Misschien hebben we ook wat koudwatervrees, en moeten we klein beginnen en aansluiten bij wat er al gebeurt in de wijk en gaandeweg leren.’

Tekst: Marry Schoemaker

Kerk in de buurt: even langs bij de pizzeria